Gök Kubbede Bu Hafta: 14 Eylül

8 Eylül 629 Mute Savaşı (Müslümanlarla- Bizanslılar ve Hıristıyan Araplar arasında)

8 Eylül 1566 Zigetvar Kalesi’nin (Kanunî devrinde, 6 Ağustos 1566’da başladı) fethi

8 Eylül 1609 Sultanahmed Camii’nin İnşasına (Mimar Sedefkâr Mehmed Ağa’ca) başlandı

8 Eylül 1922 Manisa’nın kurtuluşu; 8 Eylül 1936 İstanbul ve Ankara Radyoları PTT.’ye devredildi

9 Eylül 1922 İzmir’in kurtuluşu; 9 Eylül 1936 Suriye, Fransa’dan Bağımsızlığını İlan etti

9 Eylül 1974 Keban Barajı ve Hidroelektrik Santrali açıldı

9/11 Eylül 2024 Azerbaycan/ Bakü’de Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi Önerisi üzerinde uzlaştı

10 Eylül 1974 Haliç Köprüsü açıldı

11 Eylül 1922 Bursa’nın kurtuluşu; 11 Eylül 2001 ABD.’de 11 Eylül saldırıları

12 Eylül 1970 Mustafa Esat Düzgünman’ın (Ebru sanatçısı) vefatı

12 Eylül 1963 Türkiye- AET. Arasında Ortaklık imzalandı; 12 Eylül 1980 Askerî Darbesi

13 Eylül 1663 Uyvar Kalesi’nin (IV.Mehmed devrinde, Köp.Fazıl Ahmed Paşa tarafından) fethi

23 Ağustos/ 13 Eylül 1921 Sakarya Zaferi (Yunanlılara karşı kazanılan)

13 Eylül 2006 Birleşik Emekliler Derneği kuruldu

14 Eylül 1829 Ruslarla Edirne Antlaşması’nın imzalanması ve Yunanistan’ın bağımsızlık ilanı

14 Eylül 1960 OPEC (Irak, İran, Kuveyt, S.Arabistan ve Venezüella arasında) kuruldu

2026- 2027 Eğitim ve Öğretim yılının yönetici, öğretmen, öğrenci ve velilerimize hayırlı olmasını, başarılı, sağlıklı ve huzurlu geçmesini Allah’tan (c.c.) niyaz ediyorum.

RUSLARLA  EDİRNE  ANTLAŞMASI:   14 Eylül 1829

   Antlaşma, Osmanlı İmparatorluğu ve Rus İmparatorluğu arasında Edirne şehrinde imzalanan barış antlaşmasıdır. Yunanistan da bağımsızlığını kazandı. Osmanlılar ayrıca, Rumeli’de Tuna deltası ile Kafkasya’da Çerkesya, Kuban Nehri ile Bzıb ırmağı arasındaki Karadeniz liman ve kaleleri, Ahıska ve Ahılkelek’i Rusya’ya terk etti ve savaş tazminatı ödemeyi kabul etti. Rusya, Sultan II.Mahmud’un Navarin’de Osmanlı donanmasının yakılmasıyla sonuçlanan olaylardan dolayı savaş tazminatı istemesi üzerine, Osmanlı İmparatorluğu’na karşı savaş açtı. II.Mahmud bu arada Yeniçeri Ocağını kaldırmış, yerine Asakir-i Muhammediye isimli yeni bir askerî teşkilat kurmuştu. Teşkilatlanmasını henüz tamamlayamamış bu ordu Rus kuvvetleri karşısında varlık gösterememişti. Eflak ve Boğdan’ı işgal eden Ruslar, batıda Edirne, doğuda Erzurum’a kadar ilerledi. Bu gelişmeler üzerine Osmanlı İmparatorluğu barış istedi ve 14 Eylül 1829’da Edirne’de imzalandı. Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra imzalanmış şartları en ağır olan bu antlaşmayla Osmanlı Devleti, Yunanistan Devleti’nin kurulmasını kabul etti. 16 maddelik Antlaşmanın Önemli Koşulları Şunlardı:  Antlaşmanın Süresi: 1.madde. İki devlet arasında ebedi sulh tesis ediliyordu. Osmanlı-Rus Sınırı (Rumeli):  2.madde. Prut ve Tuna nehirleri boyunca Hızırilyas Boğazı’nda Karadeniz’e ulaşıp, Yılan Adası’nı (tahkimat yapılmaması kaydıyla) Rusya’ya bırakıyor, Tuna’nın sağ kıyısı ise iskân edilmemek şartıyla Osmanlı Devleti’ne kalıyordu. Osmanlı-Rus Sınırı (Kafkasya): 3. madde. Osmanlı İmparatorluğu, Rus İmparatorluğu’nun (İran’la imzaladığı 10 Şubat 1828’de Türkmençay Antlaşması’yla) Revan ve Nahçıvan hanlıklarının ilhakını tanıyor. Daha sonra kuzeydeki sınır ise Rusya’nın ilhak ederek ortadan kaldırdığı Guria Prensliği’nin güneyinden başlayarak Ahıska ve Ahılkelek’i Rusya’ya bırakacak şekilde çiziliyordu. 4. madde ile Osmanlı İmparatorluğu, Çerkesya üzerindeki tüm haklarını ve Kurban Nehri ile Bzıb ırmağı arasındaki Karadeniz Liman ve Kalelerini Rusya’ya devrediyordu. Eflak ve Boğdan Prenslikleri: 5.madde ile Osmanlı İmparatorluğu, 2 prensliğe de geniş özerklik veriyor, Rusya da bu statünün garantörlüğünü üstleniyordu. Antlaşmaya ekli Senet uyarınca;  Voyvodanın Yerli Boyarlar’ca seçilmesi ve görevlerinin ömür boyu sürmesi, ancak istifa edebilecekleri gibi suçlu görüldüklerinde Bab-ı Ali tarafından görevden alınabilmeleri karara bağlandı. Ayrıca Tuna’nın sol yakasındaki adalar ile Müslümanlarla meskun yerler Eflak ve Boğdan’a bırakılırken, bu iki ülke halkı, Rus ordusunun bölgeyi tahliye etmesini müteakip 2 yıl boyunca bütün vergilerden muaf tutuldu. Sırbistan Prensliği:  6. madde ile Osmanlı İmparatorluğu, Akkerman Antlaşması’nın (7 Ekim 1826) Sırbistan’la ilgili hükümlerini uygulamayı taahhüt ediyor, ayrıca Sırbistan’dan ayrılan 6 kasabayı iade ediyordu. Boğazlar:  7.madde ile Osmanlı İmparatorluğu, Boğazları Rus ticaret gemilerine ve Osmanlılar ile savaş halinde bulunmayan devletlerin Rus limanlarına giden ticaret gemilerine açık tutmayı taahhüt ediyordu. Ticaret Tazminatı: 8.madde ile Osmanlı İmparatorluğu, Rus tüccarlarının savaştaki zararlarına karşılık 18 ay içinde ve 4 taksitte 1.500.000 Macar altını ödeyecekti. Savaş Tazminatı: 9.madde ile Osmanlı İmparatorluğu (4.maddede mezkur (anılan) Ahıska, Ahılkelek, Anapa ve Pati kalelerini terk etmeyi ve 10.000 Macar altını ödemeyi kabul ediyordu. Yunanistan: 10.madde ile Osmanlı İmparatorluğu, Rusya, İngiltere ve Fransa’nın Londra’da 22 Mart 1829’da aralarında yaptıkları, Yunanistan Krallığı’nın kurulmasını ve bağımsızlığını öngören antlaşma ve protokolü kabul ediyordu. Antlaşmanın Ardından Yapılan İlave Düzenlemeler: Yunanistan: Edirne Antlaşması’ndan 5 ay sonra, 3 Şubat 1830’da İngiltere, Fransa ve Rusya arasında imzalanan yeni “Londra Protokolü” ile bağımsız Yunanistan Devleti’nin kurulduğu ilan edildi. Osmanlı Devleti de 24 Nisan 1830’da kabul etti. Yunanistan’ın hamileri İngiltere, Fransa ve Rusya Mayıs 1832’de Yunanistan’a son şeklini veren bir antlaşma yaptılar. Yunanistan’a Attika ve Mora yarımadaları ile bu adaların çevresindeki, Kiklad adaları, Şeytan adaları ve Eğe’nin 2. Büyük adası Eğriboz Yunanistan’a bağlandı. Bu arada 3 büyük devlet Yunanistan adına İstanbul’da son antlaşmalar doğrultusunda görüşerek 21 Temmuz 1832’de taraflar arasında protokol imzalandı. Savaş ve Ticaret Tazminatı: Osmanlı İmparatorluğu’nun 8. ve 9.maddelerle ödemeyi kabul ettiği 11.500.000 Macar altını, hazinesi açısından çok ağır bir yüktü. Rusya, 26 Nisan 1830’da imzalanan bir senetle bunu 8 milyon Flemenk altına indirdi ve Osmanlıların Yunanistan Krallığı’nın tam bağımsızlığını kabul etmesi şartıyla 1 milyondan daha vazgeçti. 1834’te yeni bir düzenlemeyle, savaş tazminatı 5 milyona, yıllık taksitler de 500.000’e indirildi. 14 Eylül 1829 Edirne Antlaşması’yla, Osmanlı İmparatorluğu Çerkesya dahil olmak üzere Kafkasya’yı Rus toprağı olarak tanıdı (tr.wikipedia.org)