Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) 6. Alanya Küresel Medya Çalıştayı kapsamında gerçekleştirilen Yerel Medya, Yaygın Medya, Dış Medya ve Dijital Medya Meclisi toplantılarında; Türk medyasının ekonomik, mesleki, hukuki, teknolojik ve etik sorunları kapsamlı biçimde değerlendirildi.
Farklı yayın kuruluşlarından gazetecilerin, medya temsilcilerinin ve sektör paydaşlarının görüşleri doğrultusunda yapılan değerlendirmeler sonucunda, gazetecilik mesleğinin itibarının korunması, basın özgürlüğünün güçlendirilmesi, medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliğinin sağlanması ve mesleki dayanışmanın artırılması konusunda ortak görüşler ortaya konuldu.
Çalıştayda öne çıkan tespitler, talepler ve çalışma başlıkları tüm seçilmiş kurulların ittifakla ortaya koyduğu görüşler doğrultusunda kamuoyunun bilgisine sunulması kararlaştırıldı.
SONUÇ VE KARARLAR
1-Meslek Birliği Yasası için tüm platformlarda çalışmalar ve çabalar sürdürülecek.
Gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi, mesleki hakların güvence altına alınması ve sektörde ortak standartların oluşturulması amacıyla Meslek Birliği Yasası çalışmalarına devam edilmesi kararlaştırıldı. Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmaları geliştirilecek, ilgili kurumlarla görüşmeler sürdürülecek. Basın Meslek Birliği Yasası ısrarımızın gerekçesi basın özgürlüğünü garanti altına almak.
2-Medyada ekonomik sürdürülebilirlik ve adil rekabet sağlanmalı.
Yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çözümü için yeni destek ve gelir modelleri geliştirilmeli. Resmî ilan, abonelik ve reklam gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitlik gözetilmeli; Anadolu medyasının büyük medya kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşmesine yol açan uygulamalar yeniden değerlendirilmeli.
3-Basın İlan Kurumu ölçüm sistemindeki farklılıklar giderilmeli.
Basın İlan Kurumu (BİK) verileri ile Google Analytics ölçümleri arasındaki farklılıkların medya kuruluşlarının gelirlerini ve haklarını olumsuz etkilememesi için teknik inceleme yapılmalı, ölçüm kriterleri şeffaflaştırılmalı ve BİK ile yürütülen görüşmeler sürdürülmeli.
4-Dijital platformlardan elde edilen gelirler artırılmalı.
Google, YouTube, Facebook ve diğer dijital platformlarda yayın yapan medya kuruluşlarının içeriklerinden elde edilen gelirlerden daha adil pay alabilmesi için çalışmalar yürütülmeli. Yayıncıların yalnızca tıklanma ve izlenme gelirlerine bağımlı kalmaması, alternatif gelir ve abonelik modellerinin geliştirilmesi desteklenmeli.
5- Telif hakları yasal güvenceye kavuşturulmalı.
Gazetecilerin ve yayın kuruluşlarının ürettiği haber, fotoğraf, görüntü ve özgün içeriklerin izinsiz kullanımının önüne geçilmeli. Dijital platformlar karşısında içerik üreticilerinin emeğini ve haklarını koruyacak telif düzenlemesinin hayata geçirilmesi için girişimlerde bulunulmalı.
6-Editoryal bağımsızlık ve basın özgürlüğü korunmalı.
Gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskı altında kalmadan görevlerini yapabilmeleri güvence altına alınmalı. İktidar, muhalefet, kamu kurumları, reklam verenler ve diğer güç odaklarının yayın politikalarına müdahalesine karşı editoryal bağımsızlık esas alınmalıdır. Basın özgürlüğü ile yayıncılık sorumluluğu birlikte değerlendirilmeli.
7-Gazetecilikte etik ilkeler ve mesleki standartlar güçlendirilmeli.
Dezenformasyon, doğrulanmamış haberler, çıkar amaçlı yayıncılık, tehdit ve şantaj amaçlı yayınlar ile gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılmasına karşı ortak bir etik deklarasyon veya rehber hazırlanmalı. Eleştiri ile iftira arasındaki ayrım gözetilmeli, doğru ve güvenilir habercilik temel ilke kabul edilmeli.
8-Merdiven altı gazetecilikle mücadelede mesleki sorumluluk esas alınmalı.
Dijital yayıncılık alanında faaliyet gösteren kuruluşların mesleki, hukuki ve etik sorumluluklarını yerine getirmesi sağlanmalı. Yeni yayıncıların sektöre katılımına karşı çıkılmadan, yayıncılıkta şeffaflık, hesap verebilirlik, kurumsal kimlik ve emeğe saygı esas alınmalıdır. Denetim mekanizmalarının objektif ve keyfî uygulamalardan uzak olması gözetilmeli.
9-Gazetecilerin çalışma koşulları ve özlük hakları iyileştirilmeli.
Gazetecilerin iş güvencesi, ücret, sosyal haklar, çalışma koşulları ve mesleki gelecek kaygıları sektörün öncelikli sorunları arasında kabul edilmeli. Medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çalışanların hak kayıplarına dönüşmemesi için gerekli çalışmalar yapılmalı.
10-Genç gazetecilerin sektöre kazandırılması desteklenmeli.
İletişim fakültesi öğrencilerinin staj ve istihdam olanaklarının artırılması, deneyimli gazetecilerin bilgi birikiminin genç kuşaklara aktarılması ve mesleki eğitim imkânlarının güçlendirilmesi için medya kuruluşları ile akademi arasında iş birliği geliştirilmeli.
11-Basın kartı uygulamaları yeniden değerlendirilmeli. Basın kartına erişimde yaşanan sorunlar ele alınmalı, mesleki kimliğin belirlenmesinde sahada çalışan gazetecilerin deneyimleri dikkate alınmalı. Gazetecilik faaliyetinin niteliğini koruyan, adil ve objektif kriterlerin oluşturulması desteklenmeli.
12-88 ülkede temsilciliği bulunan KGK, hem mesleki deneyimlerin aktarılması hem de diplomasi anlamında yeni iş birliklerinin de hayata geçirilmesi noktasında farklı ülkelerde düzenlediği çalışmaları geliştirmeyi, bu bağlamda gazeteci kartlarının hem uluslararası kurumlarda geçerliliği hem de uluslararası kurumlara entegrasyonu sürecini ele almış bu konuda gerekli girişimlerde bulunmayı kararlaştırıldı.
13-Yapay zekâ kullanımına ilişkin ortak ilkeler belirlenmeli.
Haber üretiminde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması dikkate alınarak doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetimini esas alan ortak ilkeler hazırlanmalı. Bu konuda öncelikle eğitim programları düzenlenmesi, ardından mesleki bir rehber veya deklarasyon yayımlanması önerildi.
14-Gazetecilere yönelik hukuki süreçler ve hak ihlalleri takip edilmeli.
Gazetecilerin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları hukuki sorunlar, gözaltı ve tutuklama süreçleri ile erişim engelleri mesleki ilkeler çerçevesinde izlenmeli. Savunma ve hukuki değerlendirme süreçlerinin gözetilmesi, ifade ve basın özgürlüğünün korunması konusunda ortak tutum geliştirilmeli.
15-Mesleki dayanışma ve kurumsal iş birliği güçlendirilmeli.
Yaygın, yerel ve dijital medya kuruluşları arasında iletişim ve iş birliği artırılmalı; gazetecilerin karşılaştığı sorunlara yayın çizgisi, siyasi görüş veya kurumsal farklılık gözetilmeksizin ortak mesleki ilkeler doğrultusunda yaklaşılmalı.
Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) olarak temel önceliğimiz; daha özgür, daha güçlü, ekonomik açıdan sürdürülebilir, etik değerlere bağlı ve kamuoyunun güvenini kazanmış bir medya yapısının oluşturulması.
Gazetecilik yalnızca haber üretmek değil, toplumun doğru bilgiye ulaşma hakkını savunmak ve kamu adına denetim görevini yerine getirmek. Bu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için gazetecilerin özgür, güvenceli ve bağımsız çalışma koşullarına sahip olması gerekmekte.
6’ncı Küresel Medya Çalıştayı’nda ortaya konulan görüş ve önerilerin takipçisi olunacak; ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yürütülerek uygulanabilir kararların somut çalışmalara dönüştürülmesi sağlanacak.
Daha doğru, daha özgür, daha nitelikli ve sorumluluk bilinci yüksek bir medyanın güçlendiği bir gelecek için mücadelemizi sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.



