Nöbetçi Eczaneler
Çankırı’nın günümüze kadar gelebilen kültürel mirasını yaşatmak, gelecek nesillere aktarmak amacıyla kurulan Çankırı Kültürünü Yaşatma Derneği, geçmişin kırıntıları ile geleceği oluşturma çabasında.
Çankırı Kültürünü Yaşatma Derneği, gelenekleri yaşatırken yazılı ve sözlü kaynaklardan faydalanıyor. Yazılı kaynak olarak; 1930’lu yıllarda makale şeklinde yazılıp kitaplaşan Çankırı hakkında ilk bilgileri veren kaynaklar: Hacı Şeyhoğlu Hasan Üçok’un “Çankırı Tarihi ve Halkiyatı”, Ahmet Kemal Üçok’un “Görüp İşittiklerim”, “Çankırı Coğrafyası”, Tahsin Nahit Uygur’un “Çankırı Halk Edebiyatı”, Dehri Dilçin’in “Çankırı Masalları”ndan, sözlü kaynak olarak, Dernek başkanı Serpil Özkan’ın 70 yaş üstü büyükleriyle yaptığı röportajlardan elde ettiği bilgilerden faydalanıyor.
Dernek, halk oyunları ile geçmişi yüzyıllara dayanan kadın gezmelerinden Karaköprü bahçeleri gezmelerini canlandırarak etkinliklerine bir yenisini daha kattı.
Karaköprü bahçe gezmeleri, yukarıdaki bilgiler ışığında dernek
tarafından yaşatıldı.
Dernek başkanı Özkan, Karaköprü bahçe gezmeleri hakkında şu bilgileri verdi:
“100 yıl önce gezmeleri yapmadan üç gün önce kadınlar ellerine kınalar yakar, gidecekleri bahçeye iki gün önce et, şeker, pirinç, yağdan oluşan ‘harç’ denilen malzemeyi gönderir.
Günümüze kadar gelebilen bu adete “bahçesi sizden bohçası bizden” denir.
Cumartesi sabahı kadınlar yanlarına 8-10 çeşit elbise hazırlayarak türküler eşliğinde bahçeye gider.
Daha evvel erkek çocuklar kadınların geçeceği yollarda kuyular kazar, içlerine su doldurur, üstlerini o kadar ustalıkla örterler ki; çukura basan, şalvarı berbat olan kadınların ağlamasını seyrederler.
Nişanlılar, nişanlısını görmek için kavak ağaçlarına çıkar, çalı diplerine saklanan çapkınları polis pataklar, nahoş olaylar olmaz, o gün erkekler kadınların gezmede olduğunu bildiği için eve geç gelir.
Bahçe sahipleri, karşıladıkları misafirleri bahçe içine götürür, orada oturulur.
Bir müddet sonra yemek gelir. Çankırı deyimi ile “hakır hakır!” güle oynaya yemek yenilir, şakalar yapılır, eğlence ile yenen yemekten sonra kadınlar elbiselerini değiştirir.
Kaftanlar, bindallılar, binlikler, gerilik en güzel elbiseleri giyip, incili, altınlı gerdanlıklar, elmaslı taçlar takan , iğne oyalı yemenileri ile taze gelinler, kızlar oyunlar oynarlar.
Yaşlı kadınlar gözcülük yaparlar ve bir kısır düğün yapılır.
Öğle yemeği için ara verilir.
Yemeklerden biri de menekşeli pilavdır.
İsteğe göre etli veya etsiz pişirilen bulgur pilavına taze tomurcuk menekşeler atılır.
Yemekten sonra yine kıyafet değiştirilerek defçi eşliğinde oyunlar oynanır, karşılıklı mani atışması yapılır, salıncaklarda sallanılır, top oynanır, ip hoplanır. Akşamdan bir saat evveline kadar çalarlar, oynarlar, eğlenirler, daha sonra herkes evine döner.
Mani atışmaları yapıldı türküler söylendi, oyunlar oynandı, ip atlandı, sancak sallanıldı, top oynandı.
Büyüklerimizi yormayalım, dedik, onlar da iğne oyalı yemenilerini ara ara değiştirip, bizlerin kıyafet değiştirmesine eşlik etti.
Menekşeli pilavımızı pişirdik, kıymalımızı yaptırdık, helvalarımız kavurduk, ince ekmekler, bazlama ve küpecik peyniri bol yeşillikle ruhların doyurulduğu gibi mideleri de doyurduk.” sözleri ile Özkan, Karaköprü bahçe gezmesini anlatırken adeta tekrar yaşadı.
Sosyal hayatı güzelleştiren, bağları güçlendiren Karaköprü kadın gezmeleri geleneğini yaşatmaktan mutlu olduklarını aktaran Dernek başkanı Özkan, farkındalık yaratarak öncülük yaptıklarını ifade ederek “Nasıl 100 yıl önceki tenezzüh trenleri tuz expres olarak yeniden canlandırılıyorsa, Karaköprü bahçe gezmeleri de günümüzde neden canlandırılmasın? “ diye yetkililere seslendi.
Özkan, gerçekleştirdikleri Karaköprü bahçe gezmeleri etkinliği hakkında verdiği bilgilere ek olarak şunları söyledi:
“Günümüz şartlarında Kembağı Tabiat Parkı’nda Karaköprü bahçe gezmesini canlandırarak, eskiyi yad ederken, değerli büyüklerimizi misafir edip, geçmişle gelecek arasında köprü olduk.
Çankırı Karatekin Üniversitesi Sinema Televizyon bölümü öğrencileri TRT’ ye göndermek üzere bahçe gezmelerini filme aldı. Böylelikle bir geleneğimizi kültür envanteri olarak geleceğe bırakacağız.
Nice gelenekleri yaşatma umudu ile…”
Özkan , emeği geçen herkese çok teşekkür ederek sözlerini tamamladı.
