İsviçre merkezli hava kalitesi izleme platformu IQAir tarafından yayımlanan 2024 Dünya Hava Kalitesi Raporu (Mart 2025’te güncellenen verilerle), Türkiye’nin hava kirliliği tablosuna dair kritik veriler sundu.
Rapora göre Türkiye’deki hava kirliliği durumu şöyle:
Genel Tablo ve Sıralamalar
- Avrupa ve Dünya Sıralaması:Türkiye, 2024 verilerine göre Avrupa’nın en kirli havasına sahip ülkesi konumunda. Dünya genelinde ise kirlilik sıralamasında bir önceki yıla göre 28 basamak yükselerek 39. sıraya yerleşti.
- Kirlilik Artışı:Türkiye genelinde hava kirliliği oranının bir önceki yıla göre yaklaşık %25 oranında arttığı tespit edildi.
- Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Eşiği:Türkiye’deki ortalama PM2.5 (ince partikül madde) konsantrasyonu, DSÖ’nün yıllık kılavuz değerinin yaklaşık 8 katı seviyesindedir (19.2 µg/m³).
Şehir ve Nokta Bazlı Veriler
Raporda, Avrupa’nın en kirli 10 yerleşim yerinden 5’inin Türkiye’de bulunduğu vurgulanmıştır.
- En Kirli Şehirler:
- Iğdır:Hem Türkiye’nin hem de Avrupa’nın havası en kirli şehri olarak zirvede,
- Buca (İzmir):Avrupa’nın en kirli 2. noktası olarak kaydedildi.
- Diğer Kirli Noktalar:Gödekli (Iğdır), Konya ve Düzce Avrupa’nın en kirli ilk 10 noktası arasında.
- En Temiz Şehir:Türkiye’de havası en temiz şehir olarak Kırşehir öne çıkıyor.
- Başkent Ankara:Dünya başkentleri arasında hava kirliliği bakımından sırada yer almakta.
Temel Kirlilik Kaynakları
Raporda kirliliğin ana nedenleri olarak; yoğun araç emisyonları, sanayi tesisleri ve kömür yakımı gibi evsel ısınma yöntemleri gösterilmekte. Özellikle kış aylarında ısınma amaçlı yakıt kullanımı nedeniyle kirlilik seviyelerinde ciddi artışlar gözlemlenmekte.
ÇANKIRI EN TEMİZ İLLERDEN
Çankırı, genel hava kalitesi bakımından Türkiye’nin en temiz havasına sahip illerinden biri olarak öne çıkmakta. IQAir ve yerel izleme istasyonlarının 2024 ve 2025 yılı verilerine göre (En temiz il Konya 23, Çankırı Merkez 34) şehrin güncel durumu şöyle:
Hava Kalitesi ve Sıralama
- Genel Durum:Çankırı, hava kalitesi indeksi (AQI) bakımından genellikle “İyi” kategorisinde yer almakta. Bu, hava kirliliğinin sağlık açısından çok az risk taşıdığı veya hiç risk taşımadığı anlamına gelmekte.
- Temiz Hava Başarısı:Çankırı, geçmiş yıllarda Türkiye’de havası temiz olan tek il olarak tescillenmiş olup, güncel raporlarda da bu korunaklı yapısını büyük ölçüde sürdürmekte.
- İstasyon Verileri:Çankırı Merkez’de bulunan (örneğin Atatürk Caddesi üzerindeki) istasyonlardan alınan anlık veriler, PM2.5 değerlerinin Dünya Sağlık Örgütü eşiklerine yakın veya altında seyrettiğini göstermekte
- İlçelerde Durum: Atkaracalar 58, Korgun 58, Ilgaz 57, Kurşunlu 57
Kirlilik Riskleri
Şehir genelinde hava temiz olsa da, kış aylarında vadi konumu ve ısınma amaçlı kömür kullanımı nedeniyle kısa süreli kirlilik artışları gözlemlenmekte. Ancak bu durum, Iğdır (157) veya Ankara (90) gibi çevre illerdeki yüksek kirlilik seviyeleriyle kıyaslandığında oldukça düşük kalmakta.


